{"id":13550,"date":"2026-04-22T16:09:27","date_gmt":"2026-04-22T08:09:27","guid":{"rendered":"http:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/?p=13550"},"modified":"2026-03-06T02:16:25","modified_gmt":"2026-03-05T18:16:25","slug":"synne-freski-z-faras-na-wystawie-w-muzeum-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/2026\/04\/22\/synne-freski-z-faras-na-wystawie-w-muzeum-3\/","title":{"rendered":"S\u0142ynne freski z Faras na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie Redakcja Polska"},"content":{"rendered":"<div id=\"toc\" style=\"background: #f9f9f9;border: 1px solid #aaa;display: table;margin-bottom: 1em;padding: 1em;width: 350px;\">\n<p class=\"toctitle\" style=\"font-weight: 700;text-align: center;\">Content<\/p>\n<ul class=\"toc_list\">\n<li><a href=\"#toc-0\">Pierwsze wykopaliska<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-3\">lecie polskiej misji archeologicznej w Sudanie. Refleksje ambasadora Micha\u0142a Murkoci\u0144skiego<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-5\">INFO:<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p>\u2013 Galeria Faras jest unikalna w Europie \u2013 m\u00f3wi \u201eRz&quot; Alfred Twardecki, kurator Zbior\u00f3w Sztuki Staro\u017cytnej i Wschodniochrze\u015bcija\u0144skiej Muzeum Narodowego. \u2013 A na \u015bwiecie jest jedn\u0105 z dw\u00f3ch, bo druga cz\u0119\u015b\u0107 zabytk\u00f3w \u015bredniowiecznej kultury chrze\u015bcija\u0144skiej i sztuki nubijskiej znajduje si\u0119 w muzeum w Chartumie. My mamy ponad 60 wspania\u0142ych malowide\u0142 z VIII\u2013XIV wieku, odkrytych i uratowanych przez ekip\u0119 polskich archeolog\u00f3w pod kierunkiem prof. Kazimierza Micha\u0142owskiego. Galeria Faras w warszawskim muzeum jest jedyn\u0105 w Europie ekspozycj\u0105 zabytk\u00f3w kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrze\u015bcija\u0144skiego. 67 przedstawie\u0144 malarskich, a tak\u017ce wiele innych dzie\u0142 faraskich znajduj\u0105cych si\u0119 w muzeum stanowi dzi\u015b najwi\u0119kszy i najcenniejszy zesp\u00f3\u0142 zabytk\u00f3w archeologicznych pochodz\u0105cych z wykopalisk prowadzonych za granic\u0105, jaki kiedykolwiek uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 do polskich zbior\u00f3w. Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie jest jedyn\u0105 w Europie i wyj\u0105tkow\u0105 w skali \u015bwiatowej ekspozycj\u0105 zabytk\u00f3w kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n<h2 id=\"toc-0\">Pierwsze wykopaliska<\/h2>\n<p>Stopki \u015brub zosta\u0142y umieszczone w p\u0142ycie malowid\u0142a w ten spos\u00f3b, \u017ce ka\u017cdej chwili mo\u017cna je by\u0142o usun\u0105\u0107. Zgodnie z projektem technicznym malowid\u0142a sklejone z p\u0142yt\u0105 wzmacniaj\u0105c\u0105 mia\u0142y by\u0107 umieszczone na pod\u0142o\u017cu w formie p\u0142askiego pud\u0142a, zbudowanego z dw\u00f3ch perforowanych twardych p\u0142yt pil\u015bniowych usztywnionych drewnian\u0105 kratownic\u0105. W przypadku malowide\u0142 Archanio\u0142a Micha\u0142a z mieczem i Merkuriusza obrys wzmacniano dodatkowo woskiem, przygotowywano r\u00f3wnie\u017c naci\u0119cia na \u015bruby umo\u017cliwiaj\u0105ce ich obr\u00f3t o 90 stopni. Warstwa zosta\u0142a wi\u0119c odpowiednio wzmocniona i przygotowana do na\u0142o\u017cenia welonu szklanego. Zabezpieczone malowid\u0142a przymocowywano do sto\u0142u przypinaj\u0105c wystaj\u0105ce paski merli pluskiewkami.<\/p>\n<p>Naszym go\u015bciem by\u0142a prof. Joanna Sosnowska &#8211; historyczka sztuki, profesor w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, autorka m.in. Dzi\u0119ki pracy cz\u0142onk\u00f3w misji zdj\u0119to ze \u015bcian katedry ponad 110 malowide\u0142, a w rezultacie podzia\u0142u znalezisk, kt\u00f3re przypad\u0142y Sudanowi i Polsce \u2013 67 trafi\u0142o do Muzeum Narodowego w Warszawie. Taka interpretacja malowide\u0142 wpisuje si\u0119 te\u017c w ca\u0142y program ikonograficzny katedry. Dokonane wtedy odkrycie katedry wraz zespo\u0142em ponad 150 unikatowych malowide\u0142 da\u0142o pocz\u0105tek studiom, kt\u00f3re s\u0105 polsk\u0105 domen\u0105 do dzi\u015b.<\/p>\n<p>Bardzo dobrze te\u017c oceniam po\u0142\u0105czenie zagrywania kart i odkrywania kafelek \u2013 ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a naprawd\u0119 dobrze przemy\u015blana i zbalansowana, rozwijaj\u0105c w ten spos\u00f3b aspekt taktyczny ca\u0142ej gry. Jednak w przeciwie\u0144stwie do klasycznego memory tak\u017ce i doro\u015bli b\u0119d\u0105 mieli okazj\u0119 \u015bwietnie si\u0119 przy tej grze bawi\u0107, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki zmniejszeniu roli losowo\u015bci na rzecz taktyki i strategii podejmowanych decyzji. Faras jest przyk\u0142adem gry, kt\u00f3ra pokazuje bardzo dobr\u0105 stron\u0119 ewolucji klasyka, dzi\u0119ki czemu gra przypadnie do gustu nie tylko dzieciom, ale i doros\u0142ym. Wiemy gdzie le\u017c\u0105 dwa malowid\u0142a \u2013 nie zabieramy ich zachowuj\u0105c tylko jedno malowid\u0142o, tylko czekamy a\u017c rywal wy\u0142o\u017cy kart\u0119, kt\u00f3ra pozwoli nam zabra\u0107 je obydwa. Nie jeste\u015bmy pewni gdzie le\u017cy jaki\u015b skarb \u2013 wyk\u0142adamy kart\u0119 dzi\u0119ki kt\u00f3rej podgl\u0105damy cztery p\u0142ytki. Zagranie tej karty i ods\u0142oni\u0119cie dw\u00f3ch p\u0142ytek malowid\u0142a sprawia, \u017ce gracz mo\u017ce zachowa\u0107 obydwa skarby, a nie tylko jeden tak jak jest to zazwyczaj.<\/p>\n<h3 id=\"toc-1\">\u015awiat Gier Planszowych<\/h3>\n<p>W kolekcji Faras znajduje si\u0119 mi\u0119dzy innymi malowid\u0142o \u015bcienne z po\u0142owy VIII wieku, przedstawiaj\u0105ce \u015bw. Po\u0142owa z ocalonych podczas ekspedycji UNESCO malowide\u0142 (wykonanych na tynku technik\u0105 tempery) trafi\u0142a do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie s\u0105 eksponowane na wystawie sta\u0142ej w Galerii Faras im. Opr\u00f3cz malowide\u0142, w Faras odnaleziono tak\u017ce elementy rze\u017abiarskiej dekoracji architektonicznej, oko\u0142o 200 inskrypcji w j\u0119zykach greckim, koptyjskim i nubijskim, a tak\u017ce stele nagrobne i sprz\u0119ty liturgiczne. Opr\u00f3cz temat\u00f3w religijnych, takich jak narodziny Chrystusa, Golgota, postaci Madonn, \u015bwi\u0119tych i anio\u0142\u00f3w na malowid\u0142ach przedstawiano tak\u017ce portrety i inskrypcje w\u0142adc\u00f3w i 14 z biskup\u00f3w nubijskich, w tym wielu nieznanych wcze\u015bniej nauce). Micha\u0142owskiego zinwentaryzowa\u0142 169 malowide\u0142, jednak niekt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 tylko \u015bladowo. W ruinach katedry odkryto liczne \u015blady wcze\u015bniejszych zniszcze\u0144 i wielokrotnie powtarzanych przebud\u00f3w.<\/p>\n<ul>\n<li>Nie spodziewa\u0142 si\u0119 odkry\u0107 katedry chrze\u015bcija\u0144skiej &#8211; t\u0142umaczy\u0142a\u00a0dr Magdalena \u0141apta\u015b, kt\u00f3ra\u00a0zajmuje si\u0119 dzie\u0142ami sztuki z Katedry w Faras.<\/li>\n<li>Od Faras do wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144Odkrycie w Faras zapocz\u0105tkowa\u0142o badania nad \u015bredniowieczn\u0105 kultur\u0105 nubijsk\u0105.<\/li>\n<li>Prezentowana w ramach ekspozycji cyfrowa rekonstrukcja wn\u0119trza katedry w technologii stereoskopowej 3D (projekt FARAS 3D) pozwoli nam po raz pierwszy od ponad tysi\u0105ca lat wej\u015b\u0107 do nubijskiej \u015bwi\u0105tyni.<\/li>\n<li>W pobli\u017cu sali, w kt\u00f3rej prezentowane s\u0105 elementy dekoracji architektonicznej znalezione na terenie katedry i otaczaj\u0105cego j\u0105 miasta, prezentowane s\u0105 zabytki znalezione w grobowcach biskup\u00f3w \u2013 unikatowy zesp\u00f3\u0142 \u015bwiadectw zwi\u0105zanych z obyczajami pogrzebowymi nubijskiego wy\u017cszego duchowie\u0144stwa.<\/li>\n<\/ul>\n<p>To presti\u017cowe wyr\u00f3\u017cnienie pozwala Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkre\u015bli\u0107 najwa\u017cniejsze nurty i zjawiska pojawiaj\u0105ce si\u0119 w polskiej kulturze poprzez uhonorowanie os\u00f3b, kt\u00f3re je tworz\u0105 i reprezentuj\u0105. Doroczna Nagroda Ministra jest przyznawana od 1997 roku artystom, tw\u00f3rcom i animatorom kultury w uznaniu ca\u0142okszta\u0142tu ich dzia\u0142alno\u015bci lub za wybitne osi\u0105gni\u0119cia w danym roku w reprezentowanej przez nich dziedzinie. Z dum\u0105 i rado\u015bci\u0105 zawiadamiamy, \u017ce Pan Wojciech Paw\u0142owski, Fundator nowej Galerii Faras, znalaz\u0142 si\u0119 w gronie laureat\u00f3w Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, otrzymuj\u0105c <a href=\"https:\/\/faras3d.pl\/\">faras3d<\/a> wyr\u00f3\u017cnienie w kategorii \u201eMecenas kultury\u201d.<\/p>\n<h3 id=\"toc-2\">Moje pierwsze gry<\/h3>\n<p>W dalszej cz\u0119\u015bci sali znajd\u0105 si\u0119 malowid\u0142a pochodz\u0105ce z klatek schodowych lub \u015bcian zewn\u0119trznych ko\u015bcio\u0142a, m.in. Tu stanie r\u00f3wnie\u017c makieta katedry umo\u017cliwiaj\u0105ca zapoznanie si\u0119 z jej architektur\u0105, a tak\u017ce topograficznym uk\u0142adem malowide\u0142 znajduj\u0105cych si\u0119 w muzealnych zbiorach. By\u0142a to wielka mi\u0119dzynarodowa akcja ratowania zabytk\u00f3w dawnych kultur, kt\u00f3rym grozi\u0142o zalanie wodami Jeziora Nasera, sztucznego zbiornika, jaki mia\u0142 powsta\u0107 po uko\u0144czeniu budowy Wysokiej Tamy w egipskim Asuanie. Jego \u015bciany by\u0142y pokryte wspania\u0142ymi malowid\u0142ami o tematyce religijnej pochodz\u0105cymi z VIII\u2013XIV wieku.<\/p>\n<h2 id=\"toc-3\">lecie polskiej misji archeologicznej w Sudanie. Refleksje ambasadora Micha\u0142a Murkoci\u0144skiego<\/h2>\n<p>Studiowa\u0142 romanistyk\u0119, filozofi\u0119 i histori\u0119 sztuki, we Lwowie, Berlinie, Heidelbergu, Pary\u017cu i w Atenach. Przetrwa\u0142y dzi\u0119ki pustynnemu piaskowi, kt\u00f3ry przez wieki stopniowo wype\u0142nia\u0142 zapomniane wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni. Furor\u0119 jednak zrobi\u0142y przede wszystkim malowid\u0142a. Na \u015bcianach opr\u00f3cz malowide\u0142 odkryto wiele napis\u00f3w w j\u0119zykach greckim, nubijskim i koptyjskim. Podzielono j\u0105 na pi\u0119\u0107 naw, a \u015bciany pokryto malowid\u0142ami. Tutaj stanie te\u017c makieta katedry.<\/p>\n<p>W okresie od VI do XIV wieku na terenach Nubii rozwija\u0142a si\u0119 chrze\u015bcija\u0144ska architektura sakralna, zar\u00f3wno w Nobadii oraz w Makurii. Ikonografia maryjna pojawia si\u0119 w kulturze chrze\u015bcija\u0144skiej od jej najwcze\u015bniejszego okresu. Uczelnia zosta\u0142a powo\u0142ana decyzj\u0105 Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego w dniu 25 wrze\u015bnia 2008 r. Wykreowaniem tak nowatorskiego kierunku studi\u00f3w udowadniamy, \u017ce charakteryzacja teatralno-filmowa oraz kostiumografia, to nie tylko techniczne rzemios\u0142o, ale przede wszystkim dziedziny sztuki nios\u0105ce ze sob\u0105 nieograniczone mo\u017cliwo\u015bci tw\u00f3rcze! Autorski pogram zosta\u0142 opracowany przy udziale specjalist\u00f3w, zawodowc\u00f3w z bran\u017cy oraz artyst\u00f3w z wieloletnim dorobkiem w zakresie sztuki. Opcja dodawania komentarzy zosta\u0142a wy\u0142\u0105czona.<\/p>\n<h3 id=\"toc-5\">INFO:<\/h3>\n<p>Malowid\u0142o znajdowa\u0142o si\u0119 w p\u00f3\u0142nocnej nawie miejscowego ko\u015bcio\u0142a. Zachowany fragment malowid\u0142a \u2013 zaplecka tronu oraz legenda okre\u015blaj\u0105ca przedstawion\u0105 posta\u0107 \u2013 znajduje si\u0119 w Narodowym Muzeum Sudanu w Chartumie. XX wieku pod patronatem UNESCO (tzw. Kampanii Nubijskiej lub Akcji Nubijskiej) podczas prac prowadzonych w Faras. \u015awi\u0119ta Anna \u2013 nubijskie malowid\u0142o \u015bcienne datowane na okres od VIII do I po\u0142owy IX wieku, wykonane temper\u0105 na tynku mu\u0142owym w technice al secco. Roku \u017cycia \u2013 1 z\u0142ulgowy \u2013 10 z\u0142normalny \u2013 20 z\u0142Bilety upowa\u017cniaj\u0105 do zwiedzenia tak\u017ce pozosta\u0142ych galerii sta\u0142ych MNW. Zajrz\u0105 do wn\u0119trza katedry i dok\u0142adnie przyjrz\u0105 si\u0119 malowid\u0142om.<\/p>\n<p>Jako, i\u017c gra zosta\u0142a wydana w serii \u201eWiem bo gram\u201d, a do tego jest obj\u0119ta patronatem Muzeum Narodowego w Warszawie \u2013 nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 tu kilku ciekawostek historycznych, kt\u00f3re zaprezentowano na ostatnich stronach instrukcji. Na pocz\u0105tku ka\u017cdej z kolejek \u2013 nim rozpoczniemy poszukiwania \u2013 musimy zagra\u0107 jedn\u0105 z 3 posiadanych na r\u0119ce kart, modyfikuj\u0105c tym samym og\u00f3lne regu\u0142y. Dzi\u015b Faras znajduje si\u0119 pod wod\u0105, a zabezpieczone eksponaty daj\u0105 \u015bwiadectwo swych czas\u00f3w w muzeum. G\u0142\u00f3wnym konsultantem i osob\u0105 inspiruj\u0105c\u0105 dla autor\u00f3w filmu by\u0142 Samuel Willenberg, ostatni \u017cyj\u0105cy uczestnik buntu w Treblince. Autork\u0105 komputerowej rekonstrukcji obozu i katedry z Faras jest Daria Tarara, architekt i grafik komputerowy wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z polskimi archeologami. Autorem obu nagrodzonych projekt\u00f3w jest W\u0142adys\u0142aw Jurkow \u2013 dokumentalista i dziennikarz, autor film\u00f3w dokumentalnych realizowanych m.in.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Content Pierwsze wykopaliska lecie polskiej misji arche [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[456],"tags":[],"class_list":["post-13550","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-faras3d-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13551,"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13550\/revisions\/13551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haiwai.miaopiyun.cn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}